ELKS 0.9 dla 8086: jądro Linux na 16-bit

ELKS 0.9: Podzbiór jądra Linuksa dla 16-bitowych procesorów Intel 8086 i podobnych

21 marca 2026 roku ukazała się wersja ELKS 0.9 — Embeddable Linux Kernel Subset. Jest to podzbiór jądra Linuksa, dostosowany do 16-bitowych procesorów Intel 8086, 8088, 80186, 80188, 80286 oraz NEC V20/V30. Kod jest dostępny na GitHub pod GPLv2. System uruchamia się na IBM PC XT/AT, MK-88, Monotech NuXT 2.0 oraz implementacjach FPGA IA16. Obrazy nadają się do dyskietek lub emulatorów takich jak QEMU.

Projekt ewoluował od 1995 roku z gałęzi Linuksa bez MMU. Zawiera portowane narzędzia: ps, bc, tar, du, diff, netstat, mount, sed, xargs, grep, find, telnet, meminfo. Dostępna jest powłoka zgodna z bash, menedżer okien screen, edytory Kilo i vi, podsystem graficzny Nano-X.

Stos sieciowy i systemy plików

ELKS oferuje dwa stosy sieciowe:

• TCP/IP z jądra Linuksa.
• ktcp w przestrzeni użytkownika.

Wsparcie dla Ethernet: NE2K, SMC. Połączenia przez port szeregowy: SLIP, CSLIP. Systemy plików: Minix v1, FAT12/16/32. Konfiguracja rozruchu za pomocą /etc/rc.d/rc.sys. Pliki wykonywalne w formacie Minix.

Dostępny jest emulator online do testów (login root, bez hasła). Poprzednia wersja 0.8 (wrzesień 2024) dodała Doom.

Kluczowe nowości w 0.9

Wersja koncentruje się na grafice, narzędziach i kompatybilności:

• Integracja z Microwindows (Nano-X): architektura klient-serwer dla pulpitów, terminali i gier.
• NXDSKTOP: pulpit oparty na Nano-X dla IBM 5150/5160 (8 MHz), Amstrad 1640, 286/386/486 z VGA. Zawiera nxselect (uruchamiacz), okna dialogowe, menu, nxjpeg (przeglądarka obrazów), edytor tekstu.
• ELKS 8086 Toolchain: kompilator C86, asembler, make, linker dla 8086.
• Wsparcie dla DeSmet C (DCC, 1989).

Rozszerzona emulacja i peryferia

Dodano emulatory: Bochs, PCem, copy.sh/v86, MartyPC, EMU86, Swan (plus DOSBox-X, QEMU). Sterownik Direct ATA, XT-IDE. W v86 — mysz PS/2.

Porty na NEC V25, Solo/86, WonderSwan.

Gry i aplikacje

Wsparcie dla:

• Doom.
• Paint.
• Elksmoria.
• ttypong.
• tetris.
• invaders.
• advent.
• nxtetris.
• nxmine.
• nxworld.
• matrix.
• sl.

Co ważne

• Nano-X i NXDSKTOP zapewniają GUI na 8086 o taktowaniu 8 MHz bez MMU.
• Narzędzia C86/DCC umożliwiają kompilację krzyżową dla IA16.
• Pełne wsparcie emulatorów i retro-sprzętu, w tym ATA i PS/2.
• Stosy sieciowe + systemy plików dla systemów autonomicznych i podłączonych do sieci.
• Porty gier świadczą o dojrzałości ekosystemu.

ELKS jest istotny dla rozwoju systemów embedded na FPGA/SoC, retrokomputerów i nauki niskopoziomowych systemów. Rozwój trwa od 1995 roku, z naciskiem na minimalizm i kompatybilność.

— Editorial Team