Trisquel 12.0: wolny Linux na Ubuntu 24.04

# Trisquel 12.0: premiera w pełni wolnej dystrybucji opartej na Ubuntu 24.04 LTS

11 kwietnia 2026 roku ukazała się Trisquel 12.0 — dystrybucja Linuksa zgodna z surowymi kryteriami FSF dotyczącymi wolnego oprogramowania. Podstawą jest baza pakietów Ubuntu 24.04 LTS. Wsparcie aktualizacji potrwa do kwietnia 2029 roku. Dostępne są obrazy ISO dla x86_64, ppc64el, arm64 i armhf: MATE (3,4 GB), KDE (2,7 GB), LXDE (1,9 GB), Sugar (1,5 GB), netboot (79 MB). Dystrybucja wyklucza wszystkie niewolne komponenty: binarne sterowniki, firmware'y, elementy z niewolnymi licencjami lub znakami towarowymi.

Projekt został zatwierdzony przez Richarda Stallmana i polecany przez Fundację Wolnego Oprogramowania do użytku w przedsiębiorstwach, edukacji i w domu. Kompatybilny z OpenJDK, obsługuje formaty audio/wideo i chronione DVD za pomocą wolnych implementacji.

Kluczowe aktualizacje w Trisquel 12.0

Przejście na Ubuntu 24.04 LTS przyniosło znaczące zmiany w jądrze i narzędziach:

• Jądro Linux-libre 6.8 (wcześniej 5.15) — całkowicie oczyszczone z własnościowych firmware'ów i sterowników, zwiększona modularność.
• AppArmor: przepisane profile dla środowisk graficznych z naciskiem na bezpieczeństwo.
• APT 3.0 z repozytoriami w formacie deb822.
• Przeglądarki: GNU IceCat, ungoogled-chromium oraz Abrowser (kompilacja Firefoxa dla Trisquel).
• Środowiska graficzne: MATE 1.26.1 (domyślne), LXDE 0.99.2, KDE Plasma 5.27, Sugar 0.121 do celów edukacyjnych.

Ulepszenia pakietów i aplikacji

W backportach zintegrowano aktualne wersje kluczowych narzędzi. Zapewnia to programistom średnio/zaawansowanym świeży stos technologiczny bez kompromisów w kwestii wolności oprogramowania.

Zaktualizowane komponenty:

• LibreOffice (najnowsze wersje).
• yt-dlp do pobierania multimediów.
• Inkscape do grafiki wektorowej.
• Nextcloud Desktop do synchronizacji.
• Kdenlive do montażu nieliniowego.
• Tuba (klient Fediverse), 0 A.D. (strategia), fastfetch (informacje o systemie).

Dystrybucja zachowuje kompatybilność z Javą poprzez OpenJDK, skupiając się na wolnych implementacjach multimediów.

Co ważne

• Pełna wolność oprogramowania: Brak własnościowych sterowników, firmware'ów czy firmowych elementów — certyfikacja FSF.
• Długoterminowe wsparcie: Aktualizacje do 2029 roku na bazie LTS.
• Wiele środowisk graficznych: MATE, KDE, LXDE, Sugar dla różnych scenariuszy.
• Świeży stos: Linux-libre 6.8, APT 3.0, backporty popularnych aplikacji.
• Bezpieczeństwo: Ulepszone profile AppArmor dla GUI.

Trisquel 12.0 nadaje się do serwerów małych przedsiębiorstw, laboratoriów edukacyjnych i desktopów, gdzie kluczowa jest czystość licencji. Programiści otrzymają gotowe środowisko do CI/CD bez oprogramowania dostawców.

— Editorial Team