AtkinsRéalis i Oksford łączą siły, aby wdrożyć 'fizyczną AI' w energetyce jądrowej
Opracowanie autonomicznych robotów do inspekcji i konserwacji obiektów jądrowych ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa i wydajności pracy na terenach takich jak Sellafield.
„Fizyczna AI” w energetyce jądrowej: jak AtkinsRéalis i Oksford zmieniają zasady bezpieczeństwa
Wprowadzenie
Energetyka jądrowa zawsze balansowała na granicy: dostarcza ludzkości niemal bezemisyjną energię, ale działa w warunkach, gdzie błąd ludzki lub fizyczny dostęp stają się krytycznymi ograniczeniami. Strefy o wysokim poziomie promieniowania, trudno dostępne pomieszczenia, konieczność pracy w środkach ochrony indywidualnej – wszystko to spowalnia konserwację i zwiększa ryzyko.
W kwietniu 2026 roku firma inżynieryjno-budowlana AtkinsRéalis oraz Oxford Robotics Institute (ORI) ogłosiły strategiczne partnerstwo, które ma radykalnie zmienić tę sytuację. Chodzi o szerokie wdrożenie tego, co partnerzy nazywają „fizyczną AI” (Physical AI) – systemów łączących symulację, percepcję maszynową, podejmowanie decyzji i walidację w rzeczywistym świecie, aby roboty mogły autonomicznie pracować w środowiskach krytycznych dla bezpieczeństwa.
Porozumienie opiera się na już udanych testach na terenie Sellafield – jednego z najbardziej skomplikowanych obiektów jądrowych na świecie – i ma na celu komercjalizację tych technologii dla międzynarodowych klientów.
Szczegóły wydarzenia i chronologia
Co już zrobiono: doświadczenie Sellafield
Sellafield w Wielkiej Brytanii to nie tylko elektrownia jądrowa, ale gigantyczny kompleks wycofywania z eksploatacji, gdzie przez dekady gromadziły się odpady radioaktywne. Praca tam jest trudna, a czasem śmiertelnie niebezpieczna. Od kilku lat Sellafield Ltd aktywnie wdraża roboty Boston Dynamics Spot (słynne „robopsy”) do inspekcji, mapowania i zbierania danych radiologicznych. W 2025 roku, we współpracy z AtkinsRéalis, dokonano przełomu: Spot po raz pierwszy był sterowany zdalnie spoza licencjonowanej strefy jądrowej – operator znajdował się wiele kilometrów od niebezpiecznego obiektu. Na początku 2026 roku Sellafield z powodzeniem przetestowała robota z manipulatorem do pobierania wymazów z zanieczyszczonych powierzchni – rutynowego, ale potencjalnie niebezpiecznego dla człowieka zadania.
Nowy etap: od demonstracji do produktu
Nowe porozumienie między AtkinsRéalis a ORI jest logiczną kontynuacją tych prac. Wcześniej systemy Oksfordu zostały już zintegrowane z platformami AtkinsRéalis do autonomicznej nawigacji, mapowania i wykrywania radiacyjnych „gorących punktów”. Teraz partnerzy zamierzają przekształcić te sprawdzone rozwiązania w gotowe produkty dla międzynarodowych klientów.
Proces będzie dwuetapowy:
- Testowanie i dopracowywanie w laboratoriach ORI z wykorzystaniem „cyfrowych bliźniaków” obiektów jądrowych.
- Przygotowanie do testów terenowych i komercjalizacja poprzez moce inżynieryjne AtkinsRéalis.
Czym jest „fizyczna AI”?
W przeciwieństwie do zwykłych robotów przemysłowych, zaprogramowanych do powtarzania tych samych ruchów, fizyczna AI zakłada zdolność adaptacji. Robot musi sam interpretować zmianę oświetlenia, omijać nieoczekiwane przeszkody i podejmować decyzje w ciemnych, zadymionych lub zawalonych pomieszczeniach. W istocie jest to połączenie zaawansowanej percepcji (czujniki, widzenie komputerowe), symulacji (cyfrowe bliźniaki) i rzeczywistej weryfikacji.
Wpływ i znaczenie
Zmniejszenie ryzyka dla człowieka
Głównym celem wdrażania robotów w sektorze jądrowym jest usunięcie ludzi ze stref niebezpiecznych. Na terenach takich jak Sellafield czy w zwykłych elektrowniach jądrowych inspekcje często przeprowadza się w pomieszczeniach o wysokim tle promieniowania, gdzie czas przebywania człowieka jest ściśle ograniczony. Robot może tam pracować godzinami, przekazując wysokiej jakości dane bez ryzyka dla zdrowia. Ponadto zmniejsza się ilość używanych środków ochrony indywidualnej (ŚOI), co redukuje objętość odpadów radioaktywnych.
Zwiększenie efektywności
Fizyczna AI może przyspieszyć procesy wycofywania z eksploatacji. Roboty mogą przeprowadzać powtarzalne inspekcje z wysoką precyzją, nie męcząc się i nie rozpraszając. Zbierają dane w czasie rzeczywistym, które mogą być natychmiast integrowane z cyfrowymi modelami 3D obiektów (cyfrowe bliźniaki) do późniejszej analizy przez inżynierów.
Międzynarodowe skalowanie
Kluczowym słowem w porozumieniu jest „globalne”. AtkinsRéalis działa na rynkach jądrowych wielu krajów (Wielka Brytania, Kanada, Chiny, Rumunia). Udane doświadczenie w Sellafield, gdzie system przeszedł już „chrzest bojowy”, pozwala firmie oferować niezawodne autonomiczne rozwiązania na całym świecie.
Związek z boomem AI
Jak na ironię, odrodzenie zainteresowania energetyką jądrową jest częściowo spowodowane rozwojem sztucznej inteligencji. Centra danych do trenowania dużych modeli zużywają ogromne ilości energii, a generacja jądrowa jest postrzegana jako stabilne „zielone” źródło. Teraz ta sama technologia AI wraca do sektora jądrowego w postaci robotów obsługujących te same reaktory.
Reakcje kluczowych graczy
AtkinsRéalis: pragmatyzm i szybkość
„To partnerstwo pozwala nam szybko przenieść autonomiczną robotykę z badań do operacyjnego wdrożenia w elektrowniach jądrowych na całym świecie” – powiedział Sam Stevens, dyrektor ds. cyfryzacji w dywizji jądrowej AtkinsRéalis. Firma zbudowała już cały ekosystem: współpracę z NVIDIA (symulacja), kanadyjskim producentem manipulatorów Kinova, a teraz z Oksfordem (algorytmy i testowanie).
Oxford Robotics Institute: baza akademicka pod przemysł
Profesor Nick Hawes, dyrektor ORI, widzi w tej współpracy model przyszłości: „Nasza współpraca z AtkinsRéalis pokazuje, jak badania akademickie przekształcają się w praktyczne rozwiązania dla sektora jądrowego”. Dla uniwersytetu to możliwość sprawdzenia swoich rozwiązań w rzeczywistych, ekstremalnie trudnych warunkach i uzyskania informacji zwrotnej od przemysłu.
Sellafield i RAICo: żywe laboratorium
Sellafield Ltd występuje nie tylko jako obserwator, ale aktywny uczestnik i klient. Wraz z kolaboracją RAICo (łączącą UKAEA, NDA i uniwersytety) przetestowali już robota do pobierania wymazów. „Demonstracja, że czworonożny robot jest w stanie zdalnie rozmieścić sprzęt do pobierania wymazów, pokazuje znaczące możliwości poprawy bezpieczeństwa i efektywności” – zauważył Deon Bulman z Sellafield.
Prognoza i wnioski
Od jednorazowych demonstracji do rutyny
W ciągu najbliższych 1-2 lat zobaczymy, jak te systemy przejdą ze statusu „innowacyjnego testu” do kategorii standardowego wyposażenia elektrowni jądrowych. Oczekuje się, że pierwsze publiczne demonstracje pojawią się już w najbliższych miesiącach.
Integracja i specjalizacja
Roboty staną się nie tylko „oczami” (kamery), ale także „rękami” (manipulatory) do napraw i konserwacji. Rozwój otrzymają systemy zdalnego sterowania ze sprzężeniem zwrotnym dotykowym (haptic feedback), jak to już przetestowano przy pobieraniu wymazów.
Rozszerzenie na inne branże
Choć punktem startowym jest energetyka jądrowa, technologie fizycznej AI są uniwersalne. Mogą być stosowane w głębokowodnym wydobyciu, kosmosie, przy likwidacji katastrof chemicznych – wszędzie tam, gdzie środowisko jest śmiertelnie niebezpieczne dla człowieka.
Wniosek
Podpisanie porozumienia między AtkinsRéalis a Oxford Robotics Institute to ważny krok na drodze od „robotów jako zabawek” do „robotów jako niezastąpionych kolegów” w branżach wysokiego ryzyka. Wykorzystując osiągnięcia sprawdzone na jednym z najniebezpieczniejszych obiektów na świecie (Sellafield), partnerzy zamierzają uczynić energetykę jądrową nie tylko bezpieczniejszą dziś, ale także technologicznie gotową na masowy renesans, jaki przeżywa ta branża w dobie rosnącego zużycia energii przez AI. To rzadki przypadek, gdy troska o bezpieczeństwo personelu idzie w parze z efektywnością ekonomiczną.
— Editorial Team
Brak komentarzy.